ମୁଖ୍ୟ କଥା
- ତୁରନ୍ତ 1930ରେ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ। ଠକେଇ ପରର ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟା ସବୁଠୁ ଜରୁରୀ।
- cybercrime.gov.inରେ “Financial Fraud”ରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ ଓ ଅଭିଯୋଗ ID ସାଇତି ରଖନ୍ତୁ।
- RBI ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଭୁଲ ଆପଣଙ୍କର ନ ହୋଇଥିଲେ ଓ ତିନି କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭିତରେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାଇଲେ ଆପଣଙ୍କ କ୍ଷତି ଶୂନ ହୋଇପାରେ।
ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇରେ ଟଙ୍କା ଯିବା ଡରିବା କଥା, ଆଉ ଅନେକ ଲୋକ ଘାବରେଇ କିମ୍ବା ଲାଜରେ ଅଭିଯୋଗ ହିଁ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏମିତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଟଙ୍କା ଫେରିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ସବୁଠୁ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରେ ଆପଣ କେତେ ଶୀଘ୍ର ଜଣାଇଲେ ତା’ ଉପରେ।
ପ୍ରଥମ ପଦକ୍ଷେପ: ତୁରନ୍ତ 1930ରେ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ
1930 ହେଉଛି ଭାରତର ଜାତୀୟ ସାଇବର କ୍ରାଇମ୍ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍। ଏହା ଟୋଲ୍-ଫ୍ରି ଏବଂ ସ୍ୱରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ 2021ରେ ଗଠିତ ସିଟିଜେନ୍ ଫାଇନାନ୍ସିଆଲ୍ ସାଇବର ଫ୍ରଡ୍ ରିପୋର୍ଟିଂ ଆଣ୍ଡ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ୍ ସହ ଯୋଡ଼ା। ଅଭିଯୋଗ କରିବା ମାତ୍ରେ ତଥ୍ୟ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ପେମେଣ୍ଟ ଆପ୍ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ, ଯେପରି ଠକ ଟଙ୍କା ଆଗକୁ ପଠାଇବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାକୁ ଅଟକାଯାଇପାରିବ।
ପୋଲିସ ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହାକୁ “ଗୋଲ୍ଡେନ୍ ଆୱାର” କୁହନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ଠକେଇ ପରର ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟା। ଟଙ୍କା ଖାତାରୁ ଖାତାକୁ ଶୀଘ୍ର ଯାଏ, ତେଣୁ ପ୍ରତି ମିନିଟ୍ ଜରୁରୀ। ଅନ୍ୟ କିଛି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ।
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କାମ କରେ। ସରକାର ଅଗଷ୍ଟ 2026ରେ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଜଣାଇଥିଲେ ଯେ ଜୁନ୍ 2026 ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା 32 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଅଭିଯୋଗରେ ₹11,000 କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ବଞ୍ଚାଯାଇଛି।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ: cybercrime.gov.inରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ
- cybercrime.gov.in ଖୋଲି Register a Complaint ଓ ତା’ପରେ Financial Fraud ବାଛନ୍ତୁ।
- ସର୍ତ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବାଛନ୍ତୁ ଓ ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଓ OTP ଦେଇ ଲଗ୍ ଇନ୍ କରନ୍ତୁ।
- କ’ଣ ହେଲା, ଠକର ବିବରଣୀ (ଫୋନ୍ ନମ୍ବର, UPI ID, ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଖାତା ନମ୍ବର) ଓ ନିଜ ବିବରଣୀ ଭରନ୍ତୁ।
- ପ୍ରିଭ୍ୟୁ ଦେଖି ସବମିଟ୍ କରନ୍ତୁ।
- ଅଭିଯୋଗ ID ଲେଖିରଖନ୍ତୁ। ଏହା SMS ଓ ଇମେଲରେ ବି ଆସେ, ଏବଂ ଆପଣ PDF କପି ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିପାରିବେ।
ତୃତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ: ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ତୁରନ୍ତ ଜଣାନ୍ତୁ
ବ୍ୟାଙ୍କର ଅଫିସିଆଲ୍ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ (କାର୍ଡ କିମ୍ବା ୱେବସାଇଟରେ ଥିବା ନମ୍ବର)କୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଆପରେ “report fraud” ବିକଳ୍ପ ବାଛନ୍ତୁ। କାର୍ଡ କିମ୍ବା UPI ବ୍ଲକ୍ କରାନ୍ତୁ, ସେହି କାରବାର ଉପରେ ଡିସପ୍ୟୁଟ୍ ଦାଖଲ କରାନ୍ତୁ ଓ ରେଫରେନ୍ସ ନମ୍ବର ନିଅନ୍ତୁ।
ଆପଣଙ୍କ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହା ଜରୁରୀ। RBIର 2017 ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ:
- ଯଦି ଠକେଇ ବ୍ୟାଙ୍କ କିମ୍ବା ସିଷ୍ଟମର ସୁରକ୍ଷା ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ହୋଇଛି (ଆପଣ PIN କିମ୍ବା OTP କହିନାହାନ୍ତି) ଏବଂ ତିନି କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭିତରେ ଜଣାଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଶୂନ।
- ଚାରିରୁ ସାତ କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭିତରେ ଜଣାଇଲେ କ୍ଷତିର ଏକ ସୀମା ଅଛି। ଅଧିକାଂଶ ସେଭିଂସ୍ ଖାତା ପାଇଁ ଏହା ₹10,000।
- ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଭିଯୋଗର 10 କାର୍ଯ୍ୟଦିବସ ଭିତରେ ବିବାଦିତ ଟଙ୍କା ଖାତାକୁ ଫେରାଇବା ଓ 90 ଦିନ ଭିତରେ ଅଭିଯୋଗର ସମାଧାନ କରିବା କଥା।
ଯଦି ଆପଣ ଠକକୁ PIN କିମ୍ବା OTP କହିଥିଲେ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାଇବା ଯାଏଁର କ୍ଷତି ଆପଣଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରେ। ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଜଣାଇବା ଆହୁରି ଜରୁରୀ।
ଚତୁର୍ଥ ପଦକ୍ଷେପ: ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ
- ଠକ ସହ ମେସେଜ୍, ଚାଟ୍ ଓ କଲ୍ ଲଗର ସ୍କ୍ରିନସଟ୍।
- ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ID କିମ୍ବା UTR ନମ୍ବର, ତାରିଖ, ସମୟ ଓ ପରିମାଣ।
- ଠକର ଫୋନ୍ ନମ୍ବର, UPI ID, ଖାତା ନମ୍ବର କିମ୍ବା ୱେବସାଇଟ୍ ଲିଙ୍କ।
- ଟଙ୍କା କଟିଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ।
ପଞ୍ଚମ ପଦକ୍ଷେପ: ଆକାଉଣ୍ଟ ସୁରକ୍ଷିତ କରନ୍ତୁ
- UPI PIN, ନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଓ ଇମେଲ୍ ପାସୱାର୍ଡ ବଦଳାନ୍ତୁ।
- ଠକର କଥାରେ ଲଗାଇଥିବା ଯେକୌଣସି ଆପ୍, ବିଶେଷକରି ସ୍କ୍ରିନ-ସେୟାରିଂ ଆପ୍, ହଟାଇଦିଅନ୍ତୁ।
- କେଉଁ ଆପକୁ SMS ଅନୁମତି ଅଛି ଦେଖନ୍ତୁ ଓ ଅଜଣା ଆପ୍ ହଟାନ୍ତୁ।
ମନେରଖନ୍ତୁ
- ପ୍ରଥମେ ଅଭିଯୋଗ, ଲାଜ ପରେ। ଠକମାନେ ପଢ଼ାଲେଖା ଲୋକ, ବଡ଼ ଅଫିସର ଓ ଟେକ୍ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ବି ଫସାନ୍ତି।
- ଫି ନେଇ ଟଙ୍କା ଫେରାଇଦେବା କହୁଥିବା “ରିକଭରି ଏଜେଣ୍ଟ”ଙ୍କଠାରୁ ସାବଧାନ। ଅନେକ ସମୟରେ ସେମାନେ ସେହି ଠକ ହିଁ।
- ଅଭିଯୋଗ ID ଓ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେଫରେନ୍ସ ନମ୍ବର ଦେଇ ନିଜ ଅଭିଯୋଗର ଖବର ରଖନ୍ତୁ।



